Ons boek De Jihadkaravaan is een oproep aan elke lezer om ook de reis te maken naar de wortels van de haat. Monique D’Aes nam die oproep ter harte en kroop in haar pen. Monique is nascholer bij GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap. Ze was jong in de revolutionaire jaren ’60 en herkende zichzelf in de radicaliserende Montasser, maar ook in de transformatie die hij ondernam.

door MONIQUE D’AES

Anders dan Merjem en Mayada ben ik geboren in een ‘oer-Vlaams’ middenklassegezin, met alle kansen om me te ontwikkelen en te studeren.

Ik was een tiener in de jaren ‘60, de hippe jaren van flower power en make love, not war, maar ook de strijdbare jaren van protest tegen de oorlog in Vietnam, de wapenwedloop, het kapitalisme en aartsvijand de Verenigde Staten. Geen enkele generatie heeft zo vaak in weer en wind betoogd als de babyboomers.

Ik ben katholiek grootgebracht en ging naar een katholieke school, maar ik vond dat de volwassenen in mijn omgeving ‘niet katholiek genoeg’ waren. De essentie van het katholicisme was voor mij de strijd tegen onrecht en verdrukking en ik vond dat mijn omgeving van die strijd niet genoeg werk maakte.

Er was nog geen internet, maar ik liet me beïnvloeden door linkse groeperingen die jongeren politiek bewust wilden maken. Ik ging luisteren naar opzwepende toespraken en kwam verontwaardigd thuis met verhalen over arbeiders die om vijf uur ‘s morgens, in het donker en de koude, naar akelige fabrieken moesten fietsen, hun boterhammetjes verpakt in aluminiumpapier, waar ze een hongerloon kregen om zwaar en ongezond werk te doen. Ondertussen arriveerde, zo tegen een uur of tien, de baas in zijn limousine met chauffeur, met een dikke sigaar. Zo karikaturaal werd het toen gesteld en het raakte me diep. Ik lag ervan wakker, zoals Montasser wakker lag van het lot van de kinderen in Palestina.

De ‘indoctrinatie’ die ik toen kreeg, lijkt sterk op de toespraken op de audio- en videocassettes van de jonge Montasser.

De ‘indoctrinatie’ die ik toen kreeg, lijkt sterk op de toespraken op de audio- en videocassettes van de jonge Montasser. Toch waren de activisten van toen niet bewust manipulatief. Zij geloofden dat jongeren op die manier politiek bewust moesten worden als stap naar hun ideale samenleving.

Ik had als adolescent scherpe kritiek op de volwassenen, zowel thuis als op school. Ik beschuldigde hen van hypocrisie omdat ze zich in mijn ogen te weinig verzetten tegen onrecht in onze samenleving. Net zoals radicaliserende moslimjongeren nu familieleden en vrienden verwijten dat ze niet ‘zuiver’ genoeg zijn in hun geloof.

Ook bij mij was haat vaak de motor van politieke acties.

Ook ik had de bekende poster van Che Guevara in mijn kamer hangen. En ik zou met alle plezier de Amerikaanse vlag als voetmat hebben gebruikt, zoals de jonge Montasser de Israëlische, want de VS waren toen de bron van alle kwaad. Het heeft jaren geduurd vooraleer ik bereid was om genuanceerder te denken over politieke kwesties.

Ook bij mij was haat vaak de motor van politieke acties. Als ik in een minder beschermende en liefhebbende omgeving was opgegroeid, en bijvoorbeeld in Duitsland was geboren, zou de Rote Armee Fraktion in mij misschien ook een aanhanger hebben gevonden. Of in dit land, maar 40 jaar later, was ik misschien naar Syrië vertrokken, overtuigd van mijn gelijk.

De parallellen zijn merkwaardig in het radicaliseringsproces van twee zo verschillende tieners in Vlaanderen.

De parallellen zijn merkwaardig in het radicaliseringsproces van twee zo verschillende tieners in Vlaanderen: een bevoorrechte, kansrijke Vlaamse 15-jarige in mei ‘68 en een weinig bevoorrechte, kansarme Palestijnse 12-jarige in september 2001. We waren allebei adolescenten die geraakt werden door onrecht in de samenleving. Op die leeftijd geven de hersenen voorrang aan grote emoties. Inzicht komt later. ‘Het komt met de tram’, zoals Peter Adriaenssens het beeldend verwoordt.

En omdat de evolutie van Montasser’s denken zo herkenbaar is voor mij, kan ik me ook helemaal vinden in zijn besluit: laat het verstand zegevieren, denk genuanceerd, leg empathie aan de dag voor de tegenpartij, probeer de verschillende standpunten te begrijpen en zoek naar oplossingen vanuit een constructieve opstelling. Laat de haat achterwege want die staat in de weg van inzichten in de vele belangen die met elkaar in strijd zijn. Wat wij, jongeren én volwassenen, nodig hebben is kennis van de complexe achtergronden, een bereidheid om genuanceerd te denken, een wil om op zoek te gaan naar fundamentele oplossingen voor onrecht.

De Jihadkaravaan bevat een belangrijke boodschap: we mogen ons niet laten verleiden om mee te gaan in de polarisering die ons voortdurend wordt aangepraat.

Hoe kunnen scholen en leraren jongeren ondersteunen in hun behoefte om de samenleving beter te maken zonder anderen te beschadigen? Ze kunnen leerlingen aanmoedigen om op zoek te gaan naar hun idealen en die zo accuraat mogelijk te formuleren. Ze kunnen hen leren om op hun hoede te zijn voor simplistische verklaringen. Ze kunnen zich solidair verklaren in een gezamenlijk streven naar een rechtvaardigere samenleving.

Leraren en opvoeders zullen dat met wijsheid en vertrouwen kunnen doen naarmate ze zich bewust zijn van hun eigen idealen, hun eigen blinde vlekken en de noodzaak om hun beperkte kennis en inzichten voortdurend uit te breiden. De Jihadkaravaan bevat een belangrijke boodschap: we mogen ons niet laten verleiden om mee te gaan in de polarisering die ons voortdurend wordt aangepraat. Niet haat is het sleutelwoord, maar verzoening.

De Jihadkaravaan is verkrijgbaar in de boekhandel in België en Nederland of online te bestellen via www.lannoo.be/de-jihadkaravaan

Lees hier een voorpublicatie uit De Jihadkaravaan. Hier vind je alle informatie en interviews over het boek.

Als je zoals Monique een verhaal wil delen na het lezen van ons boek: laat het ons weten!

 

Naast Monique wijst ook Amani el-Haddad op de belangrijke rol van leerkrachten. Zij stuurde ons deze mooie reactie:

‘De eerste pagina’s van #DeJihadkaravaan las ik meteen met een krop in de keel. Jullie zijn er voor mij nu al in…

Posted by Tussen Vrijheid en Geluk on zondag 19 juli 2015